Uitgaven

3,07%

€ 9.419

x € 1.000
3,07% Complete

Inkomsten

0,78%

€ 2.397

x € 1.000
0,78% Complete

Saldo

2,09439928984244E+16%

€ -7.022

x € 1.000

8 Programma Energie op klimaat!

Uitgaven

3,07%

€ 9.419

x € 1.000
3,07% Complete

Inkomsten

0,78%

€ 2.397

x € 1.000
0,78% Complete

Saldo

2,09439928984244E+16%

€ -7.022

x € 1.000

Inleiding en ontwikkelingen

De temperatuur op aarde stijgt en het klimaat verandert. Dit komt door de toename van broeikasgassen in de lucht. Klimaatverandering heeft grote gevolgen voor mens, natuur en milieu. Daarom nemen we maatregelen. Maatregelen om klimaatverandering te beperken door over te gaan op schone energie (energietransitie). En maatregelen om ons aan te passen aan het veranderende klimaat (klimaatadaptatie). 

De provincies hebben het Rijk aangeboden het voortouw te nemen in het klimaatbeleid. In ons coalitieakkoord Samen verschil maken staan twee hoofdopgaven: energietransitie en klimaatadaptatie. De uitvoering daarvan vindt plaats in het uitvoeringsprogramma’s “Energie op Klimaat!” en “Woonplaats Zeeland”.

De opgave voor de toekomst is om onze natuur en economie in evenwicht met elkaar te ontwikkelen. En dat binnen de eisen aan waterveiligheid. Tegelijk is wereldwijd, Europees én nationaal verband afgesproken om de CO2-uitstoot te beperken. De Provincie wil hier haar verantwoordelijkheid in nemen en het Zeeuwse deel van deze wereldwijde opgave behalen. Zo dragen we bij aan de wereldwijde en landelijke klimaatdoelen en om een aantrekkelijke vestigingslocatie te zijn en blijven. De uitdaging daarbij is om slimmer gebruik te maken van eindige - en deels schaarse – grondstoffen. En steeds meer gebruik te maken van biobased grondstoffen en materialen. Daarnaast moeten we fors meer energie duurzaam opwekken, energie besparen en willen we de ontwikkeling naar een kringloopeconomie aansporen. De weg naar een groene economie biedt veel kansen voor Zeeland, maar vraagt ook een grote inzet. Zowel van ons als van de Zeeuwse partners.

Ondanks het terugdringing van de CO2-uitstoot en het beperken van klimaatverandering, is de al ingezette klimaatverandering niet terug te draaien. De klimaatveranderingen zijn ondertussen steeds merkbaarder. De verwachting is dat we vaker te maken krijgen met extremere vormen van droogte, hitte en wateroverlast. En daarnaast te maken hebben met de stijgende zeespiegel. Om een goede leefomgeving te behouden moeten we ons daaraan aanpassen.

In de periode 2019-2021 zijn de opgaven energietransitie en klimaatadaptatie uitgewerkt in de regionale energiestrategie (RES) en de klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KaSZ). Het deltaprogramma zoet water is in 2021 vastgesteld. De uitvoering hebben we vormgegeven in programma’s in het Programma Energie & Klimaat. In 2021 hebben we projecten uitgevoerd gericht op verduurzaming van vervoer, de gebouwde omgeving en het duurzaam opwekken van elektriciteit. We hebben verschillende pilotprojecten gestart voor de overgang op duurzame energie uit wind, water en zon (energietransitie). We steunen initiatieven uit de markt die de CO2-uitstoot helpen verlagen. Dit doen we onder andere door deel te nemen aan het fonds voor energietransitie van de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen. Ook geven we zelf het goede voorbeeld: we kopen zoveel mogelijk duurzaam in zetten duurzame grond- weg- en waterbouw in voor onze infraprojecten. Dit breiden we waar mogelijk uit met andere Zeeuwse overheden. In 2021 zijn er ook klimaat adaptieve maatregelen genomen, zoals bijdragen aan groene daken en groene schoolpleinen. De lopende proeftuin projecten zoet water bieden veel kennis en nieuwe projecten worden gestart. 

Bij het inspelen op klimaatverandering en het uitvoeren van het Deltaprogramma zijn veel partijen betrokken. We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het uitvoeren van de acties. Door het samen te werken in netwerken (netwerksturing) werken we aan het behalen we onze doelen.

Speerpunten

  • Opbrengst windenergie (op land): 700 MW in 2030 en zonne-energie: 1.000 MW in 2030.
  • Helpen met uitvoering SDR-regioplan 2030-2050 ten behoeve van een klimaatneutrale industrie.
  • Maatschappelijk verantwoord inkopen en duurzame aanbestedingen in de grond- weg- en waterbouw.
  • We voeren de regionale energiestrategie (RES) uit om de Zeeuwse CO2-doelen te behalen.
  • Uitvoeren acties Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ).
  • Uitvoeren uitvoeringsprogramma Deltaplan Zoet Water.

Maatschappelijk effect

De uitstoot van CO2 (en andere gassen die eenzelfde werking hebben) worden verminderd en het gebruik van anders schaarse grondstoffen neemt af. De leefomgeving wordt aangepast aan veranderende (klimaat)omstandigheden waardoor inwoners en bezoekers van Zeeland kunnen leven in een veilige, aangename en klimaatbestendige leefomgeving.

Energietransitie en Klimaatadaptatie

Het klimaat verandert. Het klimaatpanel van de VN (IPPC) schetst een duidelijk beeld in het rapport van 9 augustus 2021, Climate Change 2021!; The Physical Science Basis. De gevolgen van de klimaatverandering beginnen op bepaalde manier onomkeerbaar te worden. De aarde warmt op, de zeespiegel stijgt en extreem weer gaat steeds vaker voorkomen. De oorzaak: de uitstoot van broeikasgassen door de mens. Om de opwarming van de aarde en de klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken is het Klimaatakkoord van Parijs (2015) gesloten. 194 landen hebben afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen. De omslag van fossiele brandstoffen naar duurzame brandstoffen is hierbij belangrijk; de energietransitie. De Provincie Zeeland wil hier haar verantwoordelijkheid nemen om het Zeeuwse deel van deze wereldwijde opgave behalen.

Ambitie:
Op 28 juni 2019 heeft het toenmalige kabinet het Klimaatakkoord gepubliceerd. Dit akkoord is de Nederlandse vertaling van het Klimaatakkoord van Parijs. Hierin is afgesproken dat we in 2030 zorgen voor 49% en in 2050 voor 95% CO2-afname ten opzichte van 1990. Eén van de andere afspraken is dat Nederland in dertig “energieregio’s” is opgedeeld om regionaal de landelijk gemaakte afspraken te onderzoeken en uit te voeren. Elke regio stelt hiervoor zijn eigen Regionale Energiestrategie (RES) op met de regionale keuzes. Deze RES’en worden door de primair wettelijke partijen (de regionale overheden) vastgesteld.
In Zeeland hebben de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap Scheldestromen, de Provincie Zeeland, Netbeheerder Enduris (heet nu Stedin) en Impuls Zeeland de handen ineengeslagen om de RES Zeeland gezamenlijk te ontwikkelen en uit te voeren. Dit is gebeurd onder de gezamenlijke noemer het Zeeuws Energieakkoord (ZEA).
Het doel van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) is een klimaatbestendig en waterrobuust Zeeland in 2050. De strategie richt zich op doelen op de lange termijn, maar om die te bereiken zijn nu al maatregelen en moeten keuzes gemaakt worden. De strategie is ook nodig om de lange en korte termijn met elkaar te verbinden. De KasZ is een samenwerkingsverband van alle Zeeuwse overheden, inclusief belangenorganisaties in Zeeland.

Inzet:
De Zeeuwse RES is de vertaling van het mondiale en landelijk klimaatakkoord. De RES richt zich op het geheel duurzaam energie-opwekken in 2030. Daarnaast willen we de gebouwde omgeving en de vervoerssector verduurzamen. 
Onder de RES is een apart spoor voor de verwarming van de gebouwde omgeving. Dit is uitgewerkt in de Regionale Structuurvisie Warmte. We ondersteunen gemeenten bij het maken van plannen voor de warmtetransitie per dorp/wijk.
Voor de energietransitie in de industrie is het samenwerkingsplatform Smart Delta Resources (SDR) opgericht. Dit is een industrieplatform waaraan de grootste industriële bedrijven van Zeeland (incl. de Gentse Kanaalzone en Bergen op Zoom) deelnemen. De Provincie is één van de deelnemende partijen en zit in het bestuur waar besluitvorming plaatsvindt. Ondersteuning en projectleider worden geleverd door ontwikkelingsmaatschappij Impuls. Het platform werkt aan een regioplan en uitvoeringsprogramma voor een energie-neutrale industrie in 2050. We helpen de industrie met de uitvoering hiervan.
De KasZ is een regionale visie, opgesteld via een samenwerking tussen alle Zeeuwse overheden en met ondersteuning van een groot aantal maatschappelijke organisaties en belangenorganisaties in Zeeland. Het is geen strategie van één overheidspartij, maar steunt op een breed draagvlak in de Zeeuwse samenleving. Alle Zeeuwse overheden zullen deze strategie naar het eigen beleid vertalen, zowel de Zeeuwse gemeenten als het waterschap en de provincie.

Proces:
Energietransitie en Klimaatadaptatie zijn vraagstukken dat we via netwerksturing aanpakken. In 2020 is de RES 1.0 door alle Zeeuwse overheden vastgesteld.  Via het samenwerkingsplatform Zeeuws Energieakkoord (ZEA) werken meer dan honderd partijen hier aan. Provincie Zeeland is één van de initiatiefnemers en betalende partners. Hierin zijn Provincie, Zeeuwse gemeenten, waterschap, netbeheerder DNWG en ontwikkelingsmaatschappij Impuls vertegenwoordigd. Zij sturen de dagelijkse gang van zaken aan en besluiten over het proces. De gedeputeerde voor energie is voorzitter van de RES Onze rol in dit samenwerkingsproces is regisseur, aanjager en linking pin naar landelijk klimaatbeleid. Naast de RES werken we aan de regionale structuurvisie warmte en het Smart Delta Resources (SDR). 
De KasZ is in 2021 vastgesteld door alle Zeeuwse overheden. In 2022 hebben zij de uitvoering van de KasZ bekrachtigd door het tekenen van het convenant. De Zeeuwse belangenorganisaties hebben dit gedaan door het ondertekenen van een intentieverklaring. Het Bestuurlijk Kernteam KasZ coördineert de uitvoering van de KasZ. De gedeputeerde Klimaatadaptatie is voorzitter. Onze rol in dit samenwerkingsproces is regisseur, aanjager en linking pin naar landelijk klimaatbeleid.

Doelenboom

Doelstelling

Klimaatadaptatie en voldoende zoet water

Zeeland beheerst in 2050 de effecten van klimaatverandering (van hitte, droogte, wateroverlast en waterveiligheid) en voorziet in een optimalisatie van waterbeschikbaarheid en gebruik van zoet water.
Om hiertoe te komen zijn in 2021 een Klimaatadaptatie Strategie Zeeland en het Deltaplan Zoet Water op en vastgesteld.

Acties

Energietransitie

In 2030 stoot de Zeeuwse samenleving 55% minder CO2 uit in elektriciteitsproductie, mobiliteit, verwarming en industrie. De doelstelling wordt landelijk bepaald en is recentelijk bijgesteld naar 55% (was 49%), de gevolgen voor provinciaal beleid worden eind 2022 bekend en zullen worden vertaald in de CES en RES 2.0.

Acties

Trendindicatoren

Trendindicatoren

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Emissie van broeikasgassen in ton CO2 -eq/jaar

9.913.316

9.786.080

9.692.683

7.570.500

nnb

nnb

Aantal (semi)publieke laadpunten EV**

400

472

557

822

1257

1953

Energiegebruik Gebouwde Omgeving per inwoner

40,51 GJ

39,63 GJ

39,75 GJ

39,51 GJ

38,15GJ

nnb

Energiegebruik Mobiliteit*

* exclusief scheepvaart en visserij

14.382 TJ

14.286 TJ

14.225 TJ

14.481 TJ

13.685 TJ

nnb

Energiegebruik Industrie en Energie

91.590 TJ

94.101 TJ

91.828 TJ

57.878 TJ

50.787 TJ

nnb

Klimaatstresstesten

 

 

6

13

13

13

Normering regionale keringen

 

 

 

Fase 1 afgerond

de normering is afgerond, maar moet nog in de verordening worden opgenomen

de normering is afgerond, maar moet nog in de verordening worden opgenomen

Projecten proeftuin zoet water

1

3

3

4

4

4

** Aantal installaties in december van het desbetreffende jaar.

Doelindicatoren

Doel

Indicator

Stand 2019

Stand 2020

Stand 2021

Streefwaarde 2022

Streefwaarde 2023

Einddoel

Hernieuwbare energie (klimaatmonitor RWS)

Totale productie van hernieuwbare energie in petajoule (PJ)

5,9 PJ

6,4 PJ

nnb

7,2 PJ

 

2030: 10,5 PJ

Emissie van broeikasgassen (klimaatmonitor RWS)

Totale emissie broeikasgassen (uitgedrukt in CO2-equivalenten) in absolute aantallen (in tonnen uitstoot)

7.534.737

nnb

x

x

x

2030: 49% minder dan 1990 (ntb)

Uitvoeren klimaatstresstesten

Aantal

13

 

n.v.t.

13

14

14

Uitvoeren projecten zoet water

Aantal

1

 

5

5

5

5

Uitvoeren projecten regionaal waterbeheer

Aantal

 

 

33

3

3

3

Opstellen klimaatadaptatie strategie

Aantal

0

 

1

 

 

1

Wat mag het kosten?

(Bedragen x € 1.000)
Doelstelling Begroting 2023
Lasten
080101-Uitvoering klimaatadaptatie en voldoende zoet water 2.989
080103-Energietransitie 3.029
089999-Ambtelijke inzet 3.401
Totaal Lasten 9.419
Baten
080103-Energietransitie 842
Totaal Baten 842
Gerealiseerd saldo van baten en lasten 8.576
Onttrekkingen
980899 Bestemmingsreserves-Pr.8 1.554
Toevoegingen
980899 Bestemmingsreserves-Pr.8 -
Mutaties reserves -1.554
Resultaat na bestemming 7.022