Uitgaven

10,79%

€ 29.374

x € 1.000
10,79% Complete

Inkomsten

1,04%

€ 2.842

x € 1.000
1,04% Complete

Saldo

1,01745543546555E+17%

€ -26.532

x € 1.000

3 Programma Balans in landelijk gebied

Uitgaven

10,79%

€ 29.374

x € 1.000
10,79% Complete

Inkomsten

1,04%

€ 2.842

x € 1.000
1,04% Complete

Saldo

1,01745543546555E+17%

€ -26.532

x € 1.000

Inleiding en ontwikkelingen

De toekomst van het landelijk gebied staat volop in de schijnwerpers. Landbouw, stikstof, natuur, het haalt met grote regelmaat het landelijke en het regionale nieuws. De hoeveelheid rapporten over de toekomst van het landelijk gebied is eindeloos, de debatten zijn stevig. Met het concept van de Volhoudbare Landbouw is de koers in Zeeland uitgezet. Volhoudbare Landbouw gaat zowel over het verdienvermogen van het bedrijf en de keten als over het uitoefenen van het bedrijf in evenwicht met de omgevingskwaliteiten en de biodiversiteit. Met het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021 - 2030 is een samenhangende aanpak voor landbouw, biodiversiteit en klimaat gepresenteerd. Dat zijn de elementen waarop we de Zeeuwse toekomst van het landelijk gebied willen gaan bouwen: zowel aandacht voor verdienvermogen als biodiversiteit en investeren in samenhang en samenwerking. Dat zal stap voor stap gaan. De komende jaren zal nadrukkelijk ook de focus liggen op de aanpak van stikstof en herstel van de door stikstof belaste natuur. Dit gebeurt  door maatregelen te treffen in en rondom deze natuurgebieden, overeenkomstig het Programma Natuur als onderdeel van de landelijke stikstof aanpak. Zowel herstel van de biodiversiteit als de route naar een volhoudbare landbouw is een zaak van lange adem. In begrotingsjaar 2022 gaan we daar gestaag mee voort. 

Zowel de landbouw, als de natuur en het landschap zijn belangrijk voor de Zeeuwse economie. De Zeeuwse landbouw is en blijft daarom ook een belangrijke sector, waarbij  het produceren van kwalitatief hoogwaardig (en veilig) voedsel  centraal staat. Deze moet in samenhang gezien worden met de integrale aanpak van de landbouwtransitie, achteruitgang van de bodemvruchtbaarheid en bodembiodiversiteit, afname van waterkwaliteit, druk vanuit de keten, ontwikkelingen in de gewasbescherming, inzichten over de kringlooplandbouw, natuurinclusieve landbouw, enz. Voor de ondersteuning van ondernemers en de keten is het zoeken van aansluiting bij Europa belangrijk (Gemeenschappelijk landbouwbeleid, GLB), al is het alleen maar om houvast te hebben aan de juridische kaders. Er komt steeds meer zicht op deze kaders voor de komende jaren. Een deel van de steun aan ondernemers zal gaan lopen via de zogenoemde ecosysteemregeling, een regeling die aansluit bij de gekozen Zeeuwse aanpak. In de transitieperiode naar de komende periode GLB is 2022 een belangrijk jaar. Dan zullen er verschillende openstellingen zijn voor Zeeuwse partijen om gebruik te maken van de mogelijkheden van het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3). Het gaat om openstellingen voor samenwerkingsprojecten en voor technische maatregelen.   

De Zeeuwse Delta herbergt aantrekkelijke natuur en een prachtig landschap, met kust en deltawateren,  kreken, poelgronden en oude kreekruggen. Deze kwaliteiten zijn van grote waarde, voor de biodiversiteit, maar ook voor de economie en voor de aantrekkingskracht van de provincie. De zorgen om de achteruitgang van de biodiversiteit zijn ook in Zeeland groot. De eerste Zeeuwse natuurrapportage 2019 liet zien dat het gevoerde natuurbeleid effectief is, maar dat er meer nodig is om de biodiversiteit daadwerkelijk te herstellen en de Natura 2000- instandhoudingsdoelen te realiseren. Aanvullend op de bestaande mogelijkheden en afspraken zijn er afgelopen jaren in de stikstofaanpak stevige afspraken gemaakt met het Rijk om meer te doen aan natuurherstel. Met het Programma Natuur wordt de Provincie ook in staat gesteld hier samen met de partners in het landelijk gebied invulling aan te geven. Er liggen nu afspraken  voor de eerste drie jaar. Direct aanpakken en tegelijk de planvorming starten om te komen tot structureel natuurherstel is het motto. De komende jaren zal voor nog eens zeven jaar een afspraak met het Rijk worden gemaakt. De maatregelen in de tweede fase Programma Natuur zullen gebaseerd moeten zijn op maatregelen die voortvloeien uit de op te stellen gebiedsplannen stikstof en de N2000-natuurbeheerplannen. In 2022 zullen we de voorbereidingen hiervoor voortvarend aanpakken. 
De afspraken zijn aanvullend. Dat wil zeggen dat we tegelijkertijd onverminderd voort zullen gaan met de afronding van het Natuurnetwerk Zeeland, het mogelijk maken van het natuurbeheer, investeringen in de soortenaanpak, het bestrijden van exoten en het uitvoeren van het faunabeleid. Hierbij zullen we zoveel mogelijk de samenwerking zoeken tussen de natuurorganisaties, de landbouw, de particulieren.

In 2022 zal een start gemaakt worden met de uitvoering van de vastgestelde Zeeuwse Bosvisie. De inzet van de Bosvisie is het versterken van het areaal bos en groen, passend in de ecologische en landschappelijke structuur. Hiermee draagt Zeeland bij aan de doelen van het klimaatakkoord. De Bosvisie is samen met partijen opgesteld. Ook  de uitvoering zal in samenwerking opgepakt worden. Verschillende ondernemers en partijen hebben hier  ideeën en plannen voor. De uitvoering zal een breed scala aan projectmogelijkheden omvatten, groene lijnelementen, dorpsbossen, landgoederen, natuurbos, agroforestry, voedselbossen.  

De aanpak in het landelijk gebied gaat niet alleen over natuur en landbouw. Ook de opgaven voor klimaat, energie, woningbouw en toerisme hebben een relatie met en spelen zich af in het landelijk gebied. Dat vraagt in toenemende mate aandacht voor integrale planvorming en integrale uitvoering van maatregelen. Daar waar veel opgaven en doelen samenkomen, zal de Provincie samen met partijen investeren in een gebiedsgerichte aanpak (zie ook hoofdstuk Opgave stikstof). Aandacht voor een zorgvuldige landschappelijke inrichting en een herkenbaar landschap is daarbij cruciaal. Om de juiste afwegingen te kunnen maken zijn heldere keuzes noodzakelijk, een belangrijk landschappelijk kader is daarbij onmisbaar. Overeenkomstig het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied starten we daarom in 2022 een proces op om te komen tot een Zeeuws gedragen landschapsvisie. Deze landschappelijke analyse bouwt voort op de beschreven landschapstypen uit de Zeeuwse Bosvisie. 

Steeds meer  bewoners en bezoekers vinden of zoeken ruimte om te recreëren, hun sport uit te oefenen of gewoon te genieten van het agrarische landschap, de aantrekkelijke dorpen en steden en de bijzondere natuur. Met de verwachte toeristische toename zal de druk op het landelijk gebied alleen maar toenemen. Als provincie zetten we in om de aantrekkelijkheid van het landelijk gebied te vergroten. We doen dit door het stimuleren van een toeristisch mobiliteitsnetwerk met wandel- en fietsknooppunten, aanleg van voorzieningen om natuur- en landschapswaarden zichtbaar en beleefbaar te maken, (natuur)gebieden nog toegankelijker te maken en aandacht te schenken aan de (ontstaans)geschiedenis van het landschap, waaronder de verkrijging van de Unesco-status Geopark voor de Schelde Delta. Hierbij zoeken we de raakvlakken met onder andere cultuur en recreatie  en werken we aan wederzijdse versterking.

Met de afspraken voorde eerste fase Programma Natuur wordt een mooie vervolgstap gezet op weg naar herstel van de biodiversiteit in en om de natuur. Echter, om tot volledige doelrealisatie te komen is een volgende stap nodig op weg naar een natuurinclusieve samenleving, een samenleving waarin natuur overal een aandachtspunt is. Tussen het Rijk en de provincies zullen hier in 2022 afspraken over worden gemaakt. Verschillende initiatieven binnen het programma raken dit doel al, onder andere natuurbeleving en toegankelijkheid van natuurgebieden. Maar het gaat juist ook om verbinding met andere taken en programma's, zoals met het weg- en waterbeheer, met de inrichting van de stad en met bedrijventerreinen. In 2022 zullen we hierin verder investeren. 

Speerpunten

Uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied en de daaronder vallende acties en opgaven, specifiek:

  • Versterken inzet voor herstel biodiversiteit onder andere door het uitwerken, uitvoeren en verder invullen van het landelijke Programma Natuur, als onderdeel van de landelijke aanpak stikstof
  • Een start maken met de nieuwe generatie N2000 Beheerplannen die onder meer sturend zijn voor de uitvoering van het Programma Natuur
  • Versnelling van de aanleg van het Natuurnetwerk Zeeland
  • Ondersteunen initiatieven die bijdragen aan de transitie naar een volhoudbare  landbouw en hiervoor de verschillende openstellingen van de transitieperiode POP3 dit jaar optimaal benutten. 
  • Opstellen van een landschapsvisie en het benoemen van de Zeeuwse kernkwaliteiten daarbij
  • Bevorderen van samenwerking en integrale uitvoering van projecten en maatregelen

Reguliere taken

  • Verstrekken subsidies voor natuurbeheer
  • Subsidieverlening agrarisch natuurbeheer aan Collectief Poldernatuur, die vergoedingen aan agrariërs uitkeert
  • Subsidieverlening aan de Faunabeheer Eenheid, die Faunabeheerplannen opstelt en uitvoert;
  • Het opstellen van Natura 2000 beheerplannen
  • Zorgdragen voor de totstandkoming Natuurwerk Zeeland
  • Uitvoering van de wettelijke taken en  vergunningverlening in het kader van wet Natuurbescherming voor gebiedsbescherming en soortenbescherming
  • Evaluatie van beleidsregels en het opstellen daarvan uit oogpunt van gebiedsbescherming en soortenbescherming
  • Subsidie verstrekken aan IVN/De Zeeuwse Natuur, Nationaal Park Oosterschelde, Stichting Het Zeeuwse Landschap, Stichting Landschapsbeheer Zeeland en Terra Maris
  • Uitvoeren taak zelfrealisatie, verwerving en vervreemding van gronden en tijdelijk beheer van gronden in combinatie met landbouwkundige structuurverbetering
  • Monitoring en beoordeling van natuurkwaliteit
  • Rapportage aan de Staatssecretaris, de Tweede Kamer en Provinciale Staten via de jaarlijkse Voortgangsrapportage Natuur.

Maatschappelijk effect

Versterken van de biodiversiteit, het realiseren van een volhoudbare landbouw en een kwalitatief hoogwaardige voedselvoorziening, samen met andere partijen.

Doelenboom

Doelstelling

Realisatie Natuurnetwerk

Het Natuurnetwerk Zeeland is in 2027 gerealiseerd.
In het Natuurbeheerplan zijn de grenzen van het Natuurnetwerk vastgesteld. Per 1-1-2022 is de nog te realiseren restantopgave qua verwerving en inrichting nieuwe natuur 650 hectare. Dat vraagt gemiddeld per jaar richting 2027 een realisatie van ruim 100 hectare per jaar.

Acties

Natuurbeheer en natuurbescherming

Zorgdragen voor het  beheer en de bescherming van natuur en landschap in Zeeland. Het te beheren natuurnetwerk is opgenomen in het Natuurbeheerplan Zeeland en wordt uitgevoerd volgens de voorwaarden zoals opgenomen in het Subsidiestelstel Natuur en Landschapsbeheer (SNL)

Het gaat hierbij om natuurbeheer, agrarisch natuurbeheer, faunabeheer, soortenbescherming, exotenbestrijding en monitoring. De subsidie is een tegemoetkoming in de kosten die eigenaren en beheerders van natuur en beheergebieden moeten maken om hun gebieden te ontwikkelen en/of in stand te kunnen houden. Bij agrarisch natuurbeheer worden ook gederfde inkomsten vergoed. De kosten voor het bestrijden van exoten en het verlenen van tegemoetkomingen bij wildschade vallen ook onder dit onderdeel.

Acties

Natuurherstel

Zorgdragen voor de uitvoering van herstelmaatregelen in en om bestaande Natura 2000-gebieden waar een extra kwaliteitsimpuls noodzakelijk is. Waarbij we inzetten op duurzaam herstel van de natuur, het versterken van de biodiversiteit en het bereiken van de instandhoudingsdoelen die geformuleerd zijn voor deze gebieden. Nieuwe inzichten op basis van monitoring en fysiek herstel worden opgenomen in de te actualiseren beheerplannen Natura 2000. Deze vormen de basis voor een nieuw Uitvoeringsprogramma Natuurherstel 2022–2030. Daarbij ligt de aanvullende focus vanaf 2022 ook op uitvoering van het Programma Natuur, fase 1 2021-2025 als onderdeel van de landelijke stikstof aanpak.

Acties

Natuurbeleving, verbreding en verbinding

De natuur en het landschap in Zeeland beter bekend en beleefbaar maken; toewerken naar een betere spreiding van bezoekers over de natuurgebieden in Zeeland met inachtneming van de kwetsbaarheid van gebieden en natuurwaarden.
Zoeken van verbindingen tussen mens en natuur en het toewerken naar een natuur-inclusieve samenleving.

Acties

Een volhoudbare landbouw

Zeeland kent op de lange termijn een volhoudbare landbouw. 

Een sector die economisch gezond is en produceert in evenwicht met de natuurlijke omgeving. Hiervoor ondersteunen we ondernemers en organisaties die aan de slag willen met belangrijke thema’s als bodem, water, biodiversiteit, innovatie etc. Het POP programma is hiervoor een belangrijke financieringsbron. In 2022 zullen we, in lijn met landelijk en Europees beleid, meer gaan werken met belonen naar prestatie. Hiervoor worden indicatoren ontwikkeld. 

Acties

Trendindicatoren

 

Trendindicatoren

2019

2020

2027

Living Planet Index *

6,4%

7,5%

nvt


* In 2019 is de Living Planet Index (LPI-index) op provinciaal niveau van CBS beschikbaar gekomen. De biodiversiteit is tov 1990 met 7,5% toegenomen. De LPI is echter een algemene index en er zijn grote verschillen binnen soortgroepen en tussen gebieden. Hier komt elke drie jaar een aparte rapportage voor naar Provinciale Staten om meer op detail te informeren.

 

Doelindicatoren

Doel

Indicator

Stand 2019

Stand 2020

Streefwaarde 2021

Streefwaarde 2022

Einddoel

Volhoudbare landbouw

Aantal ondernemers betrokken bij  nieuwe kennistrajecten                             

0

200

200

200

200

Natuurontwikkeling 

Aantal ha nog te realiseren nieuwe natuur

De ontwikkeling van nieuwe natuurwaarden uitgedrukt in hectare binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN)

802 (1-1-2020)

725

650 (1-1-2022)

550

0 (omvang is dan 5713 ha)

Natuurbescherming

Via de VRPZ geldt ruimtelijke bescherming via bestemmingsplannen

100%

100%

100%

100%

100%

Natuurbescherming

Actuele natuurbeheerplannen voor alle Natura2000 gebieden

5

5

5

6

7

Natuurverbreding

Aantal kilometer wandelnetwerk

2100 km

2100 km

2100 km

2100 km

2100 km

Natuurbeleving

Percentage toegankelijke beleefbare nieuwe natuur

>90%

>90%

>90%

Minimaal 90%

Minimaal 90%

 Natuurbeheer

Aantal ha natuurareaal in beheer met contract

Het beheer van natuurwaarden uitgedrukt in hectare binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN)

17.636

17.810

17.954

18.054

18.604

 

Wat mag het kosten?

(Bedragen x € 1.000)
Doelstelling Begroting 2022
Lasten
030101-Realisatie natuurnetwerk 3.443
030102-Natuurbeheer en natuurbescherming 13.785
030103-Natuurherstel 3.904
030105-Natuurbeleving: verbreding en verbinding 2.893
030106-Een volhoudbare landbouw 2.020
039999 Ambtelijke inzet 3.329
Totaal Lasten 29.374
Baten
030101-Realisatie natuurnetwerk 1.026
030102-Natuurbeheer en natuurbescherming 228
Totaal Baten 1.254
Gerealiseerd saldo van baten en lasten 28.121
Onttrekkingen
980399 Bestemmingsreserves-Pr.3 1.588
Resultaat na bestemming 26.532