2 Programma Woonplaats Zeeland

Zeeland heeft een unieke ligging tussen water en land. Dit maakt Zeeland tot een bijzondere plek om te wonen, te werken, te leven en te recreëren. Onze delta zorgt voor rijkdom en vormt onze leefomgeving. Het programma Woonplaats Zeeland richt zich op de ruimte en mogelijkheden om te wonen, werken, leven en recreëren. Daarnaast vraagt het Rijk een bijdrage van Zeeland aan de landelijke doelen, zoals bijvoorbeeld voor de energievoorziening. Dat biedt kansen. We stellen ons de vraag welke ontwikkelingen gewenst zijn en in Zeeland passen. Waar kunnen woningen, bedrijven, recreatieactiviteiten en infrastructuur hun plaats vinden? Wat is nodig om de leefbaarheid en voorzieningen op korte en langere termijn te behouden en verbeteren? Wat zijn de effecten op milieu, landschap en leefbaarheid op korte en langere termijn? Aan dit soort vragen en opgaven werken we in het programma Woonplaats Zeeland en dit doen we niet alleen. We werken hierbij samen met andere overheden, maatschappelijke organisaties en marktpartijen.

De doelen en de ambities voor de lange termijn staan in de Zeeuwse Omgevingsvisie. Dit vormt samen met het Milieuprogramma het belangrijkste beleidskader van het programma Woonplaats Zeeland.

Recreatie en Toerisme

• Het laten meegroeien van (groene) recreatieruimte met de ontwikkeling van het aantal inwoners en bezoekers, met aandacht voor voldoende brede recreatiestranden.
• Het opleveren van een Zeeuws kwaliteitskader verblijfsrecreatie, met eenduidige begrippen en actualisatie van provinciale regels voor logiesaccommodaties.
• Zorgen voor duurzame instandhouding en doorontwikkeling van recreatieve voorzieningen en het Routenetwerk Zeeland.
• Doorontwikkeling van de toeristische marketingstrategie, gericht op spreiding van bezoekers in ruimte en tijd.
• Innovatie en verduurzaming van de vrijetijdssector. 
• Samenwerking binnen Bestemming Zeeland 2035. 
• Doorontwikkelen van kennis en monitoring van de vrijetijdssector en deze kennis benutten voor beleid en maatregelen.

Milieu

• Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) met specifieke aandacht voor PFAS-aandachtslocaties
• Staalslakken en de veilige toepassing van secundaire bouwstoffen.
• Indirecte lozingen en KRW-probleemstoffen.
• Lichtverontreiniging en het behoud van duisternis als kernkwaliteit van Zeeland.
• Actualisatie van vergunningen.
• Uitvoering geven aan het plan van aanpak Robuuste RUD.

Omgevingswet en ruimtelijke ordening

• De organisatie werkt “omgevingswetbewust”.
• Digitalisering die inwoners en initiatiefnemers helpt.
• Verkenning ontwikkelbedrijf.

Wonen

• Realiseren ambities en doelen Zeeuwse Woonagenda en geactualiseerde Woondeal met gemeenten, Rijk, corporaties en marktpartijen.
• Implementatie van de Wet versterking regie op de volkshuisvesting.
• Verstedelijkingsaanpak Sterke dorpen, bruisende steden - Zeeland 2050.

Bedrijventerreinen

• Met gemeenten werken aan voldoende ontwikkelruimte voor bedrijventerreinen en verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen.

• Zeeuwse Omgevingsvisie
• Omgevingsverordening Zeeland
• Verordening uitvoering en handhaving (omgevingsrecht) Provincie Zeeland 2024
• Milieuprogramma 2023-2027
• Uitvoerings- en Handhavingsbeleid Zeeland 2025-2028
• Woondeal 2023 en Zeeuwse woonagenda
• Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2035

Milieu 

• Vergunningverlening, toezicht en handhaving bij bedrijven en activiteiten waarvoor de Provincie bevoegd gezag is en taken die daarmee samenhangen. 
• Accounthouderschap van de RUD Zeeland en de DCMR. 
• Interbestuurlijk toezicht Omgevingsrecht. 
• Nazorg gesloten stortplaatsen. 
• Coördinatie uitvoering VTH-taken binnen Zeeland. 

Ruimtelijke kwaliteit

• Overleg over ruimtelijke plannen met betrokken bestuursorganen.
• Toezicht op huisvesting statushouders.

Recreatie en toerisme zijn van grote betekenis voor Zeeland. De sector levert niet alleen een belangrijke economische bijdrage, maar draagt ook in brede zin bij aan de kwaliteit van leven. Vrijetijdsbesteding versterkt de leefbaarheid van dorpen en steden, ondersteunt voorzieningen, bevordert gezondheid en welzijn en maakt de Zeeuwse identiteit beleefbaar. Daarmee is de vrijetijdssector een belangrijke pijler onder een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat.

De betekenis van de sector blijkt ook uit de omvang. In 2025 werd in Zeeland circa € 4 miljard besteed door inwoners en bezoekers aan recreatie en toerisme. Er werden ongeveer 22 miljoen toeristische overnachtingen geregistreerd en Zeeuwen ondernamen jaarlijks circa 52 miljoen vrijetijdsactiviteiten. De sector biedt direct werk aan ongeveer 18.000 mensen, bijna één op de tien banen in Zeeland. Daarnaast profiteert een groot aantal andere sectoren, zoals horeca, detailhandel, vervoer en zakelijke dienstverlening, van deze bestedingen. Recreatie en toerisme zijn daarmee niet alleen een economische motor, maar ook een belangrijke drager van levendigheid, voorzieningen en brede welvaart in Zeeland.

Tegelijkertijd staat de sector voor grote uitdagingen. De beschikbare ruimte staat onder druk door andere maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, natuurontwikkeling en energietransitie. Ook de groei van het aantal inwoners en bezoekers vraagt om voldoende recreatieve voorzieningen en een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Daarnaast vragen klimaatverandering, verduurzaming, arbeidsmarktkrapte en veranderende wensen van inwoners en bezoekers om een toekomstgerichte aanpak. Samenwerking tussen overheden, ondernemers, kennisinstellingen en maatschappelijke partners blijft daarbij onmisbaar. Deze partijen hebben de ambitie voor recreatie en Toerisme benoemd in het document ‘Bestemming Zeeland 2035’.

Doelstelling 2050

De Provincie werkt samen met haar partners aan een toekomstbestendige vrijetijdssector die economische en maatschappelijke waarde toevoegt aan Zeeland. Recreatie en toerisme leveren een positieve bijdrage aan de leefomgeving, versterken de brede welvaart en sluiten aan bij andere opgaven op het gebied van natuur, landschap, cultuur, gezondheid en sport, mobiliteit en klimaat. We benutten de koppelingen met andere opgaven.

In 2027 werken we drie jaar onder de Omgevingswet. De Omgevingswet maakt het makkelijker voor inwoners en bedrijven om een vergunning aan te vragen en om te zien wat er op een bepaalde plek wel en niet mag. Dit kan via het (digitale) Omgevingsloket. Daarin laten de overheden samen aan de buitenwereld zien dat ze één overheid vormen. 

Hiervoor is het belangrijk dat:

• De overheden onderling goed samenwerken.
• De overheden samen beleid voor de omgeving opstellen.
• Alle regels en beleid voor de fysieke leefomgeving in het Omgevingsloket staan en makkelijk vindbaar zijn.
• De functionaliteit van het Omgevingsloket verder wordt verbeterd.

Het Rijk geeft een belangrijke rol aan de provincies bij de ruimtelijke inpassing van nationale belangen in de regio. We stemmen dit met het Rijk af en maken afspraken over uitvoering en investeringsbeslissingen. In het ruimtelijk arrangement en de uitvoeringsagenda van het NOVEX-gebied North Sea Port District zijn afspraken opgenomen gericht op het maken van ruimtelijke keuzes die nodig zijn om zowel regionale en nationale doelen te behalen.

Een passende duurzame woning en een prettige woonomgeving

De Zeeuwse Woondeal en de Zeeuwse Woonagenda vormen de gezamenlijke uitvoeringsagenda  voor Rijk, Provincie en gemeenten voor nieuwbouw en voor het verbeteren van de bestaande woningvoorraad.

Met ingang van 1 juli 2026 is de Wet versterking regie op de volkshuisvesting in werking getreden. De wet vraagt van de provincie dat zij een actieve regierol op zich neemt. De wet verplicht niet alleen tot voldoende woningbouw, maar stelt ook eisen aan de betaalbaarheid en het aanbod voor specifieke doelgroepen.

Met een geactualiseerde Woondeal (tot en met 2036) en een provinciaal volkshuisvestingsprogramma maken we met gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen afspraken over de woonopgaven voor de komende jaren. We sturen op hoeveel er wordt gebouwd, waar dit gebeurt en voor welke doelgroepen. We zetten in op versnellen van de realisatie van woningbouw en zetten in op een schaalsprong.

De opgaven in de Zeeuwse Woonagenda en Woondeal pakken we samen met gemeenten, corporaties en marktpartijen aan. De Provincie ondersteunt dit met de inzet van een aantal subsidieregelingen en maken hierbij gebruik van het Kwalitatief Woononderzoek. Dit zijn:

• Subsidie voor hergebruik van leegstaande panden voor wonen.
• Subsidie voor gebiedsgerichte projecten voor wonen.
• Subsidies voor voorbereiding van woningbouwplannen.

Met de subsidie voor hergebruik van leegstaande panden gaan we de leegstand in commercieel en maatschappelijk vastgoed tegen. Ondersteuning voor flexibele woonvormen is gericht op specifieke doelgroepen als starters of voor tijdelijke woonbehoeften. Door gebiedsgerichte projecten versnellen we de bouw van woningen en verbeteren we de ruimtelijke kwaliteit in de bebouwde omgeving. Om de voorbereiding van woningbouwplannen te versnellen, ondersteunen we gemeenten bij de tijdelijke inhuur van deskundigheid.

We werken aan het beschikbaar hebben van voldoende ruimte voor havenontwikkeling en bedrijven. De Provincie stelt hiervoor regelmatig een behoefteprognose voor bedrijventerreinen op. Deze vormt de basis voor de regionale bedrijventerreinenprogramma's van de gemeenten. We zetten ons met de gemeenten in voor het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen.  

In Zeeland werken we aan een schone, gezonde en veilige leefomgeving. In het Milieuprogramma 2023-2027 staat wat we willen bereiken en hoe we dat gaan doen. Daarbij voeren we niet alleen acties uit die direct op milieu gericht zijn. Ook bij andere onderwerpen zoals verkeer, economie en landbouw letten we op de effecten op het milieu. Want alles wat mensen doen, heeft invloed op de natuur en onze leefomgeving. 

Dit jaar (2026) zijn we gestart met de voorbereidingen voor het nieuwe milieuprogramma voor de periode vanaf 2028. We streven ernaar dit programma in mei 2027 gereed te hebben.

We werken hierin nauw samen met onze omgevingsdiensten en andere partijen, zodat we samen de doelen kunnen behalen. 

Maatschappelijk effect
In 2030 is de milieukwaliteit van de fysieke leefomgeving beschermd en versterkt. 

In het milieuprogramma 2023-2027 zijn verdere doelen en indicatoren opgenomen. De resultaten hiervan worden jaarlijks in een monitoringsrapportage opgenomen. Deze wordt ter informatie met de Provinciale Staten gedeeld. We zijn bezig met het ontwikkelen van een nieuw milieuprogramma 2028-2032 waarin we onder anderen de bovenstaande punten en verdere punten beschreven worden. 

*nog niet bekend

**niet gemeten

Met de herijking van het 'Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030' naar 2035, zullen naar verwachting nieuwe doelindicatoren worden benoemd voor de doelen voor recreatie en toerisme. 

 * cijfers nog niet bekend